Íslensk stjórnsýsla hefur því miður brugðist á flestum sviðum þegar kemur að sjókvíaeldi á laxi. Fáir hafa staðið verr að verki en Sigurður Ingi Jóhannsson í tíð sinni sem innviðaráðherra.
Austurfrétt birtir ítarlega frétt um niðurstöðuna:
…Málið hverfist um starfsmann sem starfaði hjá Skipulagsstofnun og kom þar að gerð strandsvæðaskipulagsins, sat alla 17 fundi svæðisráðs og vann að tillögugerð. Hann var síðan ráðinn til innviðaráðuneytisins vorið 2022, um það leyti sem svæðisráðið skilaði af sér tillögum.
Starfsmaðurinn var ráðinn tímabundið til ráðuneytisins og starfaði þar til loka árs 2023. Sem slíkur sat hann meðal annars, ásamt fleiri starfsmönnum ráðuneytisins, fund fulltrúa VÁ – félags gegn fiskeldi í Seyðisfirði, með innviðaráðherra í febrúar 2023. Hann tók einnig þátt í að útbúa minnisblað um hlutverk ráðuneytisins við yfirferð á tillögu svæðisráðs sem ráðherra staðfesti nokkrum dögum eftir fundinn.
VÁ sendi umboðsmanni ýmsar kvartanir um efni og gerð skipulagsins, þar með talið hæfi starfsmannsins. …
Í áliti umboðsmanns er rakið hvernig svæðisráðin vinni skipulagið með aðstoð Skipulagsstofnunar. Ráðherra hafi síðan eftirlits- og ákvörðunarvald, sem þýðir að honum er ætlað að meta hvort á tillögunum séu efnis- eða formgallar, til dæmis hvort þær samræmist öðrum lögum eða hvort rétt hafi verið staðið að samráði og tímamörkum. Hann hefur vald til að staðfesta, hafna eða fresta gildistökunni.
Umboðsmaður bendir á að samkvæmt stjórnsýslulögum megi starfsmaður ekki taka þátt í meðferð á kærustigi hafi hann komið að því á lægra stjórnsýslustigi. Þótt ákvörðunin um strandsvæðaskipulagið sé ekki stjórnvaldsákvörðun byggi lögin um skipulagið almennt á óskráðum grundvallarreglum, meðal annars um sérstakt hæfi.
Þar með sé í gildi að starfsmaður sem fer með umsjónar eða eftirlitsvald sé vanhæfur hafi hann tekið þátt í meðferð málsins há öðru stjórnvaldi. Líkur eru á að hann haldi sig við fyrri ákvörðun enda hafi hann hagsmuni af því að hún sé lögleg og rétt því menn geri upp upp hug sinn við ákvarðanir. Með þessu sé ekki sagt að ómálefnaleg sjónarmið hafi ráðið för, heldur þurfi að tryggja traust almennings á stjórnsýslunni. Til þess verður almenningur og aðrir sem hlut eiga að máli að finna að þeir hafi réttmæta stöðu í máli.
…
„Ég tel það ekki fara á milli mála að slík aðkoma starfsmanns að undirbúningi og meðferð ákvörðunar sé almennt til þess fallin að leiða til þess að hann bresti hæfi til að taka þátt í meðferð málsins hjá öðru stjórnvaldi sem ætlað er að hafa eftirlit með því að sú ákvörðun sé í samræmi við lög.
Þá tel ég ekki unnt að líta svo á að hagsmunir starfsmanns af því að fyrri ákvörðun hans sé bæði lögleg og rétt við þessar aðstæður séu það smávægilegir að ekki sé hætta á að ómálefnaleg sjónarmið hafi áhrif á hann við úrlausn málsins,“ segir orðrétt í álitinu. …
Umboðsmaður fjallar einnig um þá málsvörn innviðaráðuneytisins að aðkoma starfsmannsins hafi verið lítilfjörleg en þeirri skilgreiningu er alfarið hafnað. Umboðsmaður segir hana aðeins eiga við skrifstofufólk, svo sem það sem sinni skjalafrágangi eða vélritun, ekki þá sem sinni þeim þáttum sem þar sem raunhæfur möguleiki sé að hafa áhrif á úrlausn málsins. …