Í fréttaskýringu í nýjasta tölublaði Bændablaðsins er farið yfir hrikalega stöðu villtra laxastofna í Noregi og að ein helsta ástæðan sé laxeldi í opnum sjókvíum.
Bent er á að á níunda áratug síðustu aldar hafi meira en milljón laxar synt upp norskar ár, en í fyrra hafi þeir aðeins verið 323.000.
Engin ástæða er til að efast um að áhrifin af sjókvíeldi við Ísland verða þau sömu með þeim fyrirséðu afleiðingum að afkoma fjölda bændafjölskyldna verður fyrir miklu höggi.
Fréttaskýringin er nú komin á vef Bændablaðsins. Við mælum eindregið með lestri og deilingu greinarinnar sem víðast.
Villtur lax í Noregi er í hættu þar sem laxaganga hrynur og veiðisvæðum er lokað í stórum stíl. …
Villtur lax var settur á norska válistann árið 2021 eftir að göngur hans á hrygningarstöðvar tóku að bregðast. …
Bent er á að vandinn takmarkist ekki við Noreg. Í Svíþjóð hafa yfirvöld og veiðifélög neyðst til að herða reglur verulega, meðal annars í Säveån‑ánni, vegna skarps samdráttar í villtum stofnum þar í landi.
Sjókvíaeldið til vandræða
Vöxtur norsks fiskeldis í sjókvíum er af mörgum talinn einn helsti manngerði skaðvaldurinn. Í norskum fjörðum eru nú hundruð eldisstöðva og í hverri kví geta verið allt að 200.000 laxar. „Laxveiði er gríðarlega mikilvæg fyrir samfélögin í dölunum, bæði menningarlega og efnahagslega,“ segir Aksel Hembre, varaformaður samtaka laxveiðiáa, og bendir á að ferðaþjónusta byggð á veiði standi víða undir atvinnu.Þegar seiðin syndi fram hjá kvíunum á leið til sjávar verði þau auðveld bráð fyrir laxalús, sem þrífist í ofgnótt af eldisfiski. „Lúsin étur húð þeirra, sýgur blóðið og þau drepast,“ útskýrir Torbjørn Forseth, formaður vísindanefndar um Atlantshafslaxinn. Hann varar einnig við erfðablöndun þegar eldisfiskur sleppur: „Eldislax er lagaður að algjörlega öðru umhverfi. Sum einkenni hans eru afar skaðleg villta laxinum.“
Krafan um lokaðar eldiskvíar, sem myndu hindra sleppingar og draga úr smiti, hefur orðið sífellt háværari. „Við krefjumst þess að engar sleppingar eigi sér stað og engin lús berist út í náttúruna. Annars á villti laxinn sér enga von,“ segir Hembre.
Breytingar taki tíma
Forsvarsmenn norska fiskeldisiðnaðarins segjast tilbúnir í breytingar en þær þurfi tíma. „Að byggja lokuð kerfi á hafi úti er gríðarleg áskorun,“ segir talsmaður Samtaka um sjávarafurðir, Øyvind André Haram, og bendir á að tryggja þurfi að kvíarnar þoli átök hafsins. Flutningur eldis á land eða lokaðar lausnir séu flókið verkefni sem taki einhver ár að þróa.…
Norska þingið hefur samþykkt að nýjar reglur taki gildi innan tveggja til fjögurra ára sem knýi greinina til að hraða umskiptum í lokaðar kvíar.