Hverju megum við eiga von á frá samstarfsflokkum Viðreisnar í ríkisstjórn þegar þingflokkarnir fá frumvarpsdrög atvinnuvegaráðherra til meðferðar? Drög sem eru grímulaust sniðin að hagsmunum sjókvíeldisfyrirtækjanna á kostnað verðmæta annarrra, náttúrunnar, lífríkisins og velferðar eldislaxanna í sjókvíunum.
Í því samhengi er rétt að rifja upp hvað frambjóðendur Flokks fólksins og Samfylkingarinnar sögðu á fundi sem Landvernd og fleiri náttúruverndarsamtök héldu í nóvember 2024, viku fyrir kosningar.
Þar spurði Stefán Jón Hafstein, annar fundarstjóra spurningar sem var efnislega samhljóða spurningu sem við hjá Íslenska náttúruverndarsjóðnum höfðum lagt fyrir frambjóðendur á fjölda funda um land allt í umræðum að lokinni sýningu heimildarmyndarinnar Árnar þagna.
Spurning Stefáns Jóns:
„Getur þú stutt tillögu um að engin frekari útþensla verði á sjókvíaeldi næstu fimm ár meðan Alþingi setur skýran lagaramma um greinina út frá bestu þekktu aðferðum við lagareldi í heiminum? Ekki fleiri kvíar, ekki fleiri svæði, ekki meira eldismagn.“
Hér eru svör fulltrúa ríkisstjórarflokkanna. Texti og myndband.
Aðalsteinn Leifsson Viðreisn
„Mér finnst þetta frábær tillaga sem þú komst með og svara henni játandi. Við ræddum um það í Viðreisn áður en farið var af stað með þessa hröðu uppbyggingu á sjókvíaeldi að það þarf fyrst að setja skýran lagaramma utanum þennan atvinnurekstur og við hvöttum einnig til þess að lagaramminn yrði endurskoðaður á yfirstandandi þingi. Og já, við eigum að sjálfsögðu ekki að gefa út nein ný leyfi fyrr en við höfum náð tökum á stöðunni til þess að lenda ekki í sömu vandræðum einsog Norðmenn, einsog Skotar, einsog Chile einsog Færeyingar voru í lengi. Vonandi tekur það okkur minna en fimm ár Stefán Jón, en ef það tekur okkur svo langan tíma þá tökum við þann tíma sem þarf.“
Þórunn Sveinbjarnardóttir, Samfylkingin
„Við stöndum uppi með það að sjókvíaeldið hefur fengið að vaxa með íslensku leiðinni. Innan lagaramma sem var óskýr og alltof sveigjanlegur. Reglum ekki fylgt eftir, engin viðurlög, umherfisviðmið bara virt að vettugi. Hvað ber okkur að gera? Okkur ber að setja lög um þessa atvinnugrein og lagareldi sem eru ströng, byggjast auðvitað á varúðarreglu og mengunarbótareglu. Við berum ábyrgð á Norður-Atlantshafs villta laxastofninum og okkur ber að vernda hann. Það hlýtur að vera útgangsatriði við slíka lagasetningu. Ég er þeirrar skoðunar að það þurfi að styrkja eftirlit opinberra stofnana. Það sé ekkert sem heitir aumingjaskapur í því efni heldur vanræksla hins opinbera við að styrkja opinbert eftirlit, sem varðar bæði dýravelferð, neytendur og annað slíkt. Þessi lög þarf að setja á næsta ári. Ef það er ekki hægt að fara eftir þeim. Ef það er ekki hægt að uppfylla ýtrustu kröfur, þá er sjálfhætt með opið sjókvíaeldi.“
Björn Þorláksson, Flokki fólksins
„Ég held að við séum öllum vægast sagt mjög hugsi gagnvart þessum sóðaskap. Við erum ekki bara hugsi gagnvart sóðaskapnum sem á sér þarna stað heldur gagnvart aumingjaskap íslenskra eftirlitsstofnana og ríkisstofnana. Ég verð bara að segja það upphátt.“
Við vitum núna að Viðreisn tekur ekkert mark á orðum eigin fulltrúa. Við vonum að hinir stjórnarflokkarnir séu heiðarlegri og standi við orð sín.