„Sá einbeitti brotavilji sem kemur fram í fölskum og villandi orðum forstjóra Arnarlax um iðnað, sem er sannarlega ósjálfbær, birtist líka í orðum hans um sjálfa framleiðsluvöruna: eldislaxinn sem er alinn hér við land.
Eldislaxinn í sjókvíunum er alls ekki íslenskur lax heldur norskur eldisstofn, einsog kemur fram í öllum opinberum gögnum, hvort sem það er frá Hafrannsóknastofnun eða Matvælastofnun.“
Inga Lind Karlsdóttir stjórnarkona hjá Íslenska náttúruverndarsjóðnum svarar grein forstjóra Arnarlax sem birtist í Viðskiptablaðinu í síðustu viku.
Grein Ingu Lindar birtist í Viðskiptablaðinu:
Í desember 2023 bannaði Neytendastofa Arnarlaxi að nota fullyrðingar um sjálfbærni í markaðssetningu og vörumerkjum félagsins þar sem þær væru „villandi og óréttmætar gagnvart neytendum“.
Kom sú niðurstaða Neytendastofu engum þeim á óvart sem býr yfir lágmarksþekkingu á afleiðingum sjókvíaeldis fyrir umhverfið, lífríkið og eldisdýrin sjálf enda er sjókvíaeldi beinlínis flokkað sem mengandi iðnaður á vef Umhverfisstofnunar.
Úrskurður Neytendastofu hefur hins vegar ekki stöðvað Arnarlax við að halda áfram að villa um fyrir fólki. Nýjasta dæmi er grein, sem birtist hér á sama stað fyrir viku í Viðskiptablaðinu, eftir Björn Hembre forstjóra fyrirtækisins undir fyrirsögninni „Að efla sjálfbæra framleiðslu á laxi“.
Bannað í Bandaríkjunum líka
Það er ekki eingöngu skoðun fólksins hjá Neytendastofu að fullyrðingar um að framleiðsla á eldislaxi sé „sjálfbær“ eða „umhverfisvæn“ eru ólögmætar. Þannig þurfti til dæmis norski sjókvíaeldisrisinn Mowi að fjarlægja þau orð af umbúðum eldislax sem er seldur í Bandaríkjunum. Ástæðan var að merkingarnar töldust „falskar, misvísandi og blekkjandi“ eins og það var orðað í sátt sem Mowi gerði um leið og það reiddi fram háar upphæðir til að forða sér frá enn dýrara dómsmáli.Alvarlegar afleiðingar fyrir umhverfið
Við hjá Íslenska náttúruverndarsjóðnum höfum ítrekað bent á að margfalt meira þarf af próteini og næringarefnum í laxeldi en framleiðslan gefur af sér.Í nýjustu rannsóknum kemur fram að til að framleiða eitt kíló af eldislaxi þarf fóður gert úr þremur til fjórum kílóum af villtum fiski. Af þeim villta fiski sem notaður er í fóðrið, hefði verið hægt að nýta 90 prósent beint til manneldis.
Fyrir tveimur áratugum var hlutfall villts fisks enn hærra í fóðri fyrir eldislax en hefur minnkað vegna aukinnar notkunar plöntupróteins í fóðrinu. Það hefur hins vegar haft í för með sér aðrar alvarlegar afleiðingar fyrir umhverfið, einsog kemur fram í nýbirtri rannsókn sem sagt er frá á dögunum í frétt fagmiðilsins Salmon Business.
Á því tímabili sem sú rannsókn náði yfir jókst losun gróðurhúsalofttegunda tengd fóðri fyrir eldislax um 314 prósent, landnotkun um 594 prósent, vatnsnotkun um 236 prósent, ofauðgun sjávar jókst um 630 prósent og ofauðgun ferskvatns um 468 prósent.
Þetta eru sláandi tölur og allt aðrar en fulltrúar iðnaðarins hafa haldið fram.
Fæðuminnkunarkerfi
Til að framleiða eina máltíð af sjókvíaeldislaxi þarf prótein og næringarefni sem myndu duga varlega áætlað í þrjár til fjórar máltíðir fyrir fólk. Laxeldi er því ekki fæðuframleiðslukerfi heldur beinlínis fæðuminnkunnarkerfi sem dregur úr framboði næringarefna fyrir hungraðan heim.Á heimsvísu hefur þetta meðal annars komið með alvarlegum hætti niður á íbúum á vesturströnd Afríku. Þar stunda alþjóðleg útgerðarfyrirtæki grófa rányrkju á uppsjávarfiski sem áður fór á matarborð heimafólks en er nú malaður og bræddur í fóður fyrir fiskeldi.
Norskur en ekki íslenskur lax
Sá einbeitti brotavilji sem kemur fram í fölskum og villandi orðum forstjóra Arnarlax um iðnað, sem er sannarlega ósjálfbær, birtist líka í orðum hans um sjálfa framleiðsluvöruna: eldislaxinn sem er alinn hér við land.Eldislaxinn í sjókvíunum er alls ekki íslenskur lax heldur norskur eldisstofn, einsog kemur fram í öllum opinberum gögnum, hvort sem það er frá Hafrannsóknastofnun eða Matvælastofnun.
Í Noregi er bannað að nota eldisstofn af öðrum uppruna en norskum í sjókvíaeldi.
Fyrrverandi umhverfisráðherra landsins, Ola Elvestuen, útskýrði ástæðuna svona, þegar síðast var reynt að koma með annan eldisstofn til landsins: „Villti stofninn í Noregi hefur nú þegar orðið fyrir neikvæðum áhrifum frá norskum eldislaxi sem hefur sloppið úr eldi. Erfðablöndun við framandi gen munu auka þessi neikvæðu áhrif.“
Eldislaxinn sem Hembre og félagar framleiða er norskur og étur innflutt fóður. Það eina íslenska við hann er mengunin og erfðablöndunin sem framleiðslan skilur eftir sig í fjörðum og lífríki landsins.