Nú er orðið ljóst að dauði eldislaxa í sjókvíum við Ísland á þessu ári verður sá mesti í um 40 ára sögu sjókvíaeldis við landið.
Nýjar tölur voru að birtast á Mælaborði fiskeldis á vef Matvælastofnunar. Þar má sjá að dauði eldislaxa fyrstu tíu mánuðina 2025 er nánast á pari við allt árið í 2024, sem var fyrra metár, en dauðinn hefur farið vaxandi með hverju ári.
Bara í október drápust eða var fargað vegna þess að þeir áttu sér ekki lífs von um 470 þúsund eldislaxar. Er það á við nífaldan fjölda villta íslenska laxastofnsins, og það í einum mánuði. Alls hafa drepist eða verið fargað um 4,6 milljón eldislaxar fyrstu tíu mánuði 2025.
Í október var ástandið verst á Vestfjörðum þar sem allt hefur verið á kaf í lús í kvíunum í haust.
Í sumar og vor var dauðinn gríðarlegur á Austfjörðum vegna þörungablóma sem sogar súrefnið úr sjónum og eldislaxarnir kafna.
Í miðju þessu ástandi vill Hanna Katrín Friðriksson atvinnuvegaráðherra opna Mjóafjörð á Austförðum fyrir sjókvíaeldi.
Kaldvík er eina sjókvíaeldisfyrirtækið sem starfar á Austfjörðum. Á þessu ári hefur MAST sektað Kaldvík vegna brota á dýravelferðarlögunum í einu máli og vísað öðru mun umfangsmeira máli til lögreglu vegna gruns um brota á sömu lögum.
Atvinnuvegaráðherra hefur hvergi minnst á að henni finnist þessi meðferð sjókvíaeldisfyrirtækjanna á eldisdýrunum ekki í lagi. Þvert á móti vill hún auka veg þessa dýraníðs á iðnaðarskala með því að opna fleiri firði fyrir sjókvíum.
Fyrri ríkisstjórn reyndi vorið 2024 að koma í gegn lögum þar sem dauði eldislaxa hefði mátt vera yfir 20 prósent í 18 eldistímabil (hver eldislota er tæp tvö ár) í röð áður en fyrirtækin hefðu missti leyfi. Er þó gildistími leyfa sextán ár. Þetta ákvæði var sem sagt algjör leikaraskapur.
Góðu heilli tókst að koma í veg fyrir að það frumvarp væri samþykkt.
Fróðlegt verður að sjá hvernig ríkisstjórnin hyggst taka á þessari dýravelferðarmartröð í nýjum lögum um lagareldi.
Myndin sýnir löndun á eldislaxi með vetrarsár á Austfjörðum.